SORU: Oruç tutmakla yükümlü olmanın şartları nelerdir?
Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış olanlar oruç ibadetiyle sorumludur.
SORU: Oruç ne zaman başlar ve ne zaman biter?
Oruç, imsak vaktiyle başlar, (akşam ezanı) iftar vakti ile sona erer.
SORU: İmsak ne demektir? Ne zaman başlar?
Oruca başlama vaktine imsak denir. Fecri sadıkla beraber başlar. Yatsı namazının vaktinin sona erdiği, sabah namazı vaktinin girdiği zamandır.
SORU: Sabah ezanı okunmaya başladığında yeme içmeye devam edilir mi?
Ezanın başlamasıyla yeme içmeyi bırakmak gerekir.
SORU: Sahur yemeğinin dindeki yeri ve önemi nedir?
Sahur yemeği, oruç tutacak kişilerin imsak vaktinden önce gece yedikleri yemektir. Hz. Peygamber (sav) sahura kalkmış ve ümmetine de tavsiye etmiştir. (Buhari, Savm, 19, 20)
SORU: Ramazan orucuna ne zaman niyet edilir?
Ramazan orucuna niyetin vakti güneşin batması ile ertesi gün güneş tepe noktasına gelmeden öncesine kadardır. (Yani kuşluk vaktine kadar) İmsaktan sonra bir şey yenilmemesi kaydıyla.
SORU: Unutarak yemek içmek orucu bozar mı?
Unutarak yemek içmek orucu bozmaz. Hz. Peygamber (sav) “Bir kimse oruçlu olduğunu unutarak yer, içerse orucunu tamamlasın, bozmasın. Çünkü, onu, Allah yedirip içirmiştir.” (Buhari, Savm, 26) buyurmuştur.
SORU: Oruçlu kimse abdest alırken boğazına hataen su kaçırırsa orucu bozulur mu?
Orucu bozan fiilin hata ile yapılmış olması orucu bozar ve kaza gerektirir. Fakat orucum bozuldu diye yeme içmeye devam edilmez. Aksi takdirde keffaret gerekir.
SORU: Diş fırçalamak orucu bozar mı?
Boğaza su kaçırmadan ağzı su ile çalkalamak orucu bozmadığı gibi, diş fırçalamakla da oruç bozulmaz. Orucun bozulma durumu dikkate alınarak, dişlerin imsaktan önce ve iftardan sonra fırçalanması, oruçluyken fırçalanacaksa macun kullanılmaması uygun olur.
SORU: Kusmakla oruç bozulur mu?
Miktarı ne olursa olsun kendiliğinden gelen kusuntu orucu bozmaz. Aynı şekilde mideden ansızın ağza yükselip tekrar mideye dönen şeylerde oruca zarar vermez. Kişinin kendi isteği ile ağız dolusu kusması halinde oruç bozulur.
SORU : Yıkanmak orucu bozar mı?
Ağız ve burnundan su girip de mideye ulaşmadıkça yıkanmak orucu bozmaz.
SORU : Şeker hastalarının uyguladıkları insülin iğnesi orucu bozar mı?
Gıda ve keyif verici olmayan enjeksiyonlar, yemek ve içmek anlamına gelmediğinden orucu bozmaz. Ancak gıda veya keyif verici enjeksiyonlar orucu bozar. Şeker hastalarının kullandıkları insülin iğnesi tedavi amaçlı olduğu için orucu bozmaz.
SORU: Göz damlası orucu bozar mı?
Göze damlatılan ilaç, miktar olarak çok az olup bunun bir kısmı gözün kırpılmasıyla dışarı atılmakta, bir kısmı gözde, göz ile burun boşluğunu birleştiren kanallarda emilerek vücuda alınmaktadır. Damlanın yok denilebilecek kadar az miktarının sindirim kanalına ulaşma imkânı bulunmaktadır. Bu bilgiler değerlendirildiğinde göz damlası orucu bozmaz.
SORU: Endoskopi, kolonoskopi yaptırmak, makat ve ferçten ultrason çektirmek orucu bozar mı?
Bu işlemler yeme, içme anlamına gelmemekle beraber, çoğunlukla cihaz içinden su verildiği için oruç bozulur. Ancak söz konusu işlemlerde cihazların kullanımı sırasında sindirim sistemine su, yağ ve benzeri gıda özelliği taşıyan bir madde girmemesi durumunda orucu bozmaz.
SORU: Kulak damlası ve kulağın yıkattırılması orucu bozar mı?
Kulak ile boğaz arasında bir kanal bulunmaktadır. Ancak kulak zarı bu kanalı tıkadığından, su veya ilaç boğaza ulaşmaz. Bu nedenle kulağa damlatılan ilaç veya kulağın yıkattırılması orucu bozmaz.
SORU: Kalp hastalarının dil altına koydukları hap orucu bozar mı?
Dil altı hapı ağız içinde emilip yok olduğundan mideye bir şey ulaşmamaktadır. Bu itibarla, dil altı hapı orucu bozmaz.
SORU: Ruj orucu bozar mı? Hangi makyaj türleri orucu bozar?
Ağız dışındaki bölgelere uygulanan hiçbir makyajla oruç bozulmaz. Ancak dudağa sürülen ruj, ağızdan içeri girerek tadı mideye ulaşırsa orucu bozar. Aksi takdirde bozmaz.
SORU: Oruçlu iken ihtilam olmanın veya cünüp olarak sabahlamanın hükmü nedir?
Oruçlu iken rüyada ihtilam olmak orucu bozmaz. Gusletmeyi geciktirerek cünüp olarak sabahlamak da oruca bir zarar vermez. Ancak zorunlu bir durum olmadıkça hemen boy abdesti alınmalıdır.
SORU: Kadınlar adet döneminde oruç tutabilir mi?
Kadınlar adetli iken namaz kılmazlar, oruç tutmazlar. Adet süresince kılınmayan namazlar kaza edilmez. Oruçlar ise temizlendikten sonra kaza edilir. (Buhari, Hayız, 20)
SORU: Oruca niyetlenen kadın gün içinde adet görmeye başlarsa ne yapmalıdır?
Oruca niyetlenen bir kadın, gün içerisinde adet görmeye başlarsa orucunu bozar, temizlenince bugünün orucunu da kaza eder. Akşama kadar sanki oruçlu imiş gibi davranıp yeme içmeyi terk etmesi doğru değildir.
Kaynak: Din İşleri Yüksek Kurulu- Fetvalar
Hilal UYSAL – İlçe Vaizi
